موتور ویبره سه فاز چیست؟
موتور ویبره سه فاز یکی از انواع موتور ویبره صنعتی است که با تغذیه سه فاز کار کرده و از طریق چرخش وزنههای خارج از مرکز، نیروی گریز از مرکز ایجاد میکند. این نیرو به بدنه ماشین منتقل شده و ارتعاش مورد نیاز برای حرکت، انتقال، جداسازی، تخلیه یا تراکم مواد را فراهم میکند.
مدلهای سه فاز به دلیل تنوع بیشتر در توان، نیروی گریز از مرکز و دور موتور، بخش مهمی از موتورهای ویبره مورد استفاده در ماشینآلات صنعتی را تشکیل میدهند. در تجهیزاتی که نیروی ارتعاش بالاتر یا کارکرد مداوم صنعتی مورد نیاز است، معمولاً گزینههای بیشتری در میان مدلهای سه فاز وجود دارد.
انتخاب مدل مناسب تنها بر اساس توان موتور انجام نمیشود. وزن دستگاه، جرم مواد، نوع حرکت مورد نیاز، دور موتور، نیروی گریز از مرکز و شرایط نصب باید همزمان بررسی شوند. برای بررسی مرحلهبهمرحله این موارد میتوانید راهنمای کامل انتخاب موتور ویبره صنعتی را مطالعه کنید.
برق و ولتاژ موتور ویبره سه فاز
در ایران بسیاری از تجهیزات صنعتی سه فاز با شبکه برق حدود 380 تا 400 ولت کار میکنند؛ با این حال نمیتوان تمام موتورهای ویبره سه فاز را صرفاً «موتور ویبره 380 ولت» در نظر گرفت.
ولتاژ قابل استفاده به طراحی سیمپیچ، نحوه اتصال و مشخصات هر مدل بستگی دارد. برای نمونه، مدلهای مختلف موتور ویبره KEM-P سری KVM با محدودههای ولتاژی متفاوت عرضه میشوند و در سری AVIBRO AVM-CR نیز مشخصات ولتاژ بر اساس شبکه و فرکانس تعریف شده است.
بنابراین پیش از اتصال موتور باید ولتاژ، فرکانس، نوع اتصال و جریان درجشده روی پلاک یا دیتاشیت همان مدل بررسی شود.
کاربرد موتور ویبره سه فاز
موتورهای ویبره سه فاز در طیف گستردهای از ماشینآلات و خطوط تولید قابل استفاده هستند؛ بهخصوص زمانی که تجهیزات به نیروی ارتعاش بالاتر، تنوع بیشتر در انتخاب موتور یا کارکرد صنعتی مداوم نیاز دارند.
از کاربردهای متداول میتوان به سرند و غربال صنعتی، فیدرهای ویبره، هاپر و سیلو، کانوایرهای ارتعاشی، میزهای ویبره، تجهیزات فرآوری مواد معدنی، ماشینآلات بتن و خطوط انتقال مواد اشاره کرد.
در سرندها، نیروی ارتعاش باعث حرکت و تفکیک مواد میشود و انتخاب نامناسب دور یا نیروی موتور میتواند مستقیماً روی کیفیت غربالگری اثر بگذارد. برای اطلاعات بیشتر در این زمینه میتوانید مقاله نقش موتور ویبره در عملکرد سرند و الک صنعتی را مطالعه کنید.
موتور ویبره سه فاز 3000، 1500، 1000 و 750 دور
یکی از مزیتهای مهم مدلهای سه فاز، امکان انتخاب از میان گروههای سرعتی مختلف است.
در شبکه 50 هرتز، مدلهای دو پل معمولاً در گروه حدود 3000 دور، چهار پل در حدود 1500 دور، شش پل در حدود 1000 دور و هشت پل در حدود 750 دور قرار میگیرند.
هرچه سرعت بالاتر باشد، فرکانس ارتعاش نیز بیشتر میشود؛ در مقابل موتورهای دور پایینتر معمولاً رفتار ارتعاشی متفاوتی ایجاد میکنند و در ماشینآلاتی که به حرکت عمیقتر و فرکانس پایینتر نیاز دارند مورد استفاده قرار میگیرند.
به همین دلیل نمیتوان تنها بر اساس عدد دور گفت کدام موتور «قویتر» است. نیروی گریز از مرکز و شرایط مکانیکی دستگاه باید همراه با سرعت بررسی شوند.
برای مثال، موتور ویبره KEM-P سری KVM در گروههای 3000، 1500، 1000 و 750 دور عرضه میشود و امکان انتخاب برای طیف گستردهای از کاربردهای صنعتی را فراهم میکند.
نیروی گریز از مرکز در موتور ویبره سه فاز
در انتخاب موتور ویبره، نیروی گریز از مرکز یا Centrifugal Force یکی از مهمترین مشخصات فنی است.
این پارامتر معمولاً با kgf یا kN بیان میشود و نشان میدهد موتور چه میزان نیروی ارتعاشی به سازه وارد میکند. توان الکتریکی بهتنهایی برای مقایسه دو موتور کافی نیست و ممکن است دو موتور با توان نزدیک، نیروی ارتعاش متفاوتی داشته باشند.
اگر نیروی انتخابشده کمتر از نیاز ماشین باشد، عملکرد تجهیز کاهش پیدا میکند. در مقابل، نیروی بیش از حد میتواند موجب افزایش تنش در سازه، شل شدن پیچها، افزایش استهلاک و ایجاد ارتعاش غیرضروری شود.
بنابراین ابتدا باید نیاز واقعی دستگاه مشخص شود و سپس مدل مناسب انتخاب گردد.
راهنمای انتخاب موتور ویبره سه فاز
مهمترین اطلاعات مورد نیاز برای انتخاب موتور شامل نوع دستگاه، وزن مجموعه متحرک، نوع و حجم ماده، نیروی گریز از مرکز مورد نیاز، دور موتور، تعداد ویبرهها، شرایط محیطی و ابعاد محل نصب است.
در تجهیزاتی مانند سرند یا فیدر که از دو موتور استفاده میشود، نحوه نصب و جهت چرخش موتورها نیز اهمیت دارد. در چنین سیستمهایی انتخاب فقط بر اساس یک موتور بهصورت جداگانه انجام نمیشود و رفتار کل مجموعه ارتعاشی باید بررسی شود.
اگر موتور قبلی دستگاه موجود است، تصویر پلاک، مدل، نیروی گریز از مرکز، دور و ابعاد پایه اطلاعات بسیار مفیدی برای انتخاب مدل جایگزین هستند.
تفاوت موتور ویبره سه فاز و تک فاز
تفاوت اصلی این دو گروه در نوع تغذیه الکتریکی است، اما تفاوت عملی مهمتر در دامنه مدلهای قابل انتخاب دیده میشود.
موتورهای سه فاز معمولاً در محدوده گستردهتری از نیروی گریز از مرکز، توان و سرعت عرضه میشوند و برای کاربردهای صنعتی سبک تا سنگین مدلهای بیشتری دارند. در مقابل، موتورهای تک فاز بیشتر زمانی انتخاب میشوند که برق سه فاز در دسترس نیست یا ظرفیت یکی از مدلهای تک فاز پاسخگوی نیاز دستگاه باشد.
اگر پروژه شما فقط به برق تک فاز دسترسی دارد، مدلهای موجود در صفحه موتور ویبره تک فاز قابل بررسی هستند.
اگر هر دو نوع برق در دسترس باشد، انتخاب بهتر است بر اساس مشخصات دستگاه، نیروی مورد نیاز و شرایط کار انجام شود؛ نه صرفاً نوع برق.
برندهای موتور ویبره سه فاز
در سام تجهیز سریهای مختلف موتور ویبره سه فاز قابل بررسی هستند. از خانوادههای مهم موجود میتوان به KVM از KEM-P و AVM و AVM-CR از AVIBRO اشاره کرد.
موتور ویبره سه فاز KEM-P سری KVM
موتور ویبره KEM-P سری KVM خانواده اصلی موتورهای ویبره صنعتی KEM-P برای کاربردهای عمومی و سنگین صنعتی است.
این سری در مدلهای مختلف 2، 4، 6 و 8 پل عرضه میشود و محدوده گستردهای از نیروی گریز از مرکز را پوشش میدهد. به همین دلیل برای سرند، فیدر، هاپر، سیلو، کانوایر ارتعاشی و بسیاری از ماشینآلات صنعتی قابل بررسی است.
برای مشاهده سایر خانوادههای این سازنده میتوانید صفحه موتور ویبره KEM-P را مشاهده کنید.
موتور ویبره سه فاز AVIBRO سری AVM
موتور ویبره AVIBRO سری AVM یکی از خانوادههای سه فاز آویبرو است که در مدلهای مختلف با نیروی گریز از مرکز و توان متفاوت عرضه میشود.
این سری برای کاربردهایی مانند سرند، هاپر، فیدر، میز ویبره و تجهیزات انتقال مواد استفاده میشود و مدلهای سبک تا مدلهای مناسب کاربردهای صنعتی سنگینتر را شامل میشود.
موتور ویبره AVIBRO AVM-CR
برای کاربردهایی که شرایط محیطی یا کنترلی سختتری دارند، موتور ویبره AVIBRO سری AVM-CR نیز قابل بررسی است.
این سری سه فاز با درجه حفاظت IP67، کلاس عایقی H و امکان استفاده با VFD عرضه میشود و مدلهایی در گروههای سرعتی 3000، 1500، 1000 و 750 دور دارد.
استفاده از اینورتر با موتور ویبره سه فاز
در برخی کاربردها میتوان برای کنترل شرایط کاری موتور ویبره سه فاز از درایو فرکانس متغیر یا VFD استفاده کرد، اما این قابلیت باید در مشخصات سازنده همان سری تأیید شده باشد.
تغییر فرکانس میتواند روی دور موتور و در نتیجه رفتار ارتعاشی دستگاه اثر بگذارد. بنابراین تنظیم فرکانس نباید بدون توجه به محدوده مجاز موتور، نیروی مورد نیاز و رزونانس سازه انجام شود.
در پروژههایی که کنترل دور اهمیت دارد، انتخاب موتور سازگار با VFD و تنظیم صحیح پارامترهای درایو اهمیت زیادی دارد.
نصب و تنظیم موتور ویبره سه فاز
سطح نصب باید صاف، مستحکم و مناسب انتقال ارتعاش باشد. پیچهای اتصال نیز باید با گشتاور مناسب بسته شده و در سرویسهای دورهای کنترل شوند.
در سیستمهایی که دو موتور برای ایجاد حرکت خطی نصب میشوند، جهت چرخش و موقعیت نصب هر دو موتور باید بهدرستی تنظیم شود.
شدت ارتعاش نیز در بسیاری از مدلها با تغییر موقعیت وزنههای خارج از مرکز قابل تنظیم است. برای جزئیات بیشتر میتوانید راهنمای نصب و تغییر ضربه موتور ویبره را مطالعه کنید.
کنترل دورهای اتصالات و شرایط کار نیز در کاهش خرابی اهمیت دارد. مقاله چگونه از سوختن و خرابی موتور ویبره جلوگیری کنیم؟ نکات تکمیلی نگهداری را توضیح میدهد.
قیمت موتور ویبره سه فاز
قیمت موتور ویبره سه فاز به برند، سری، نیروی گریز از مرکز، توان، دور موتور، مشخصات الکتریکی، درجه حفاظت، جنس بدنه و شرایط تأمین بستگی دارد.
به همین دلیل مقایسه قیمت بدون توجه به مشخصات فنی میتواند گمراهکننده باشد. ابتدا باید نیروی و دور مناسب دستگاه مشخص شود و سپس قیمت مدلهای همرده با یکدیگر مقایسه گردد.
مدلهای موجود در ابتدای همین صفحه بهصورت خودکار بر اساس ویژگی سه فاز نمایش داده میشوند و میتوانید مشخصات و قیمت آنها را بررسی کنید.
خرید موتور ویبره سه فاز
برای خرید موتور ویبره سه فاز بهتر است نوع ماشین، وزن قسمت متحرک، نوع و مقدار مواد، نیروی گریز از مرکز، دور مورد نیاز و شرایط برق محل نصب مشخص باشد.
اگر موتور قبلی موجود است، تصویر پلاک و ابعاد محل نصب را نیز در اختیار کارشناس قرار دهید. این اطلاعات احتمال انتخاب مدل نامتناسب را کاهش میدهد و امکان مقایسه دقیقتر میان برندها و سریهای مختلف را فراهم میکند.
در صورتی که هنوز درباره دور، نیرو یا تعداد موتور مناسب اطمینان ندارید، راهنمای انتخاب موتور ویبره صنعتی و چکلیست استعلام موتور ویبره را مطالعه کنید و سپس مدلهای این صفحه را با نیاز دستگاه خود مقایسه نمایید.